Tatuaże więzienne
Pisząc o tatuażach więziennych, warto zauważyć, że ich treści mają silny związek z hierarchią w więziennej subkulturze. Osadzeni dzielą się na trzy walczące grupy, które mają swoje specyficzne cechy:
1. **Grypsujący (git ludzie):** Termin „git” oznacza osobę, która jest jednocześnie „grypsująca” i „twarda”. Choć początkowo kojarzył się z inteligencją, z czasem ta część znaczenia zatarła się. Główne cechy grypsującego to:
– **Sztywność:** Ścisłe przestrzeganie zasad grypsowania.
– **Twardość:** Osoby uznawane za „mięczaki” nie należą do tej grupy.
– **Nieugiętość:** Grypsujący nie poddają się żadne presje ani fizyczne, ani psychiczne.
– Wyznają takie wartości jak: honor (mówią wprost, a nie za plecami), godność (w godny sposób reprezentują swoją grupę), ambicja (doprowadzają sprawy do końca) oraz dbają o czystość. Na wolności grypsujący nie praktykuje grypsowania, ale zachowuje charakterystyczną postawę.
2. **Niegrypsujący (nieludzie, frajerzy):** Skazani, którzy nie przejawiają wrogości wobec więziennych pracowników. Nie mają realnego wpływu na życie w więzieniu. Wśród nich wyróżniamy:
– **Szwajcar:** Osoba, która nie grypsuje z powodu choroby, religii czy kalectwa. Nie można jej bezpodstawnie obrażać i uczestniczy w protestach lub głodówkach, wspierając grypsujących.
– **Frajer:** Osoba bez honoru i godności, niegrypsująca, która ma „czyste ręce”, ale nie jest uznawana przez grypsujących.
– **Fest:** Skrót od „frajerska elita skurwiałego towarzystwa”, współpracujący z administracją więzienną, może być np. więźniem pracującym w radiowęźle.
– **Cwaniak:** Osoba, która nie obawia się nikogo i niczego.
3. **Cwele:** Ostatnia z grup w hierarchii subkultury więziennej, która znajduje się na jej dnie. Osoby te mają ograniczone możliwości działania i są często nazywane „ciotami” czy „druciarami”. Cwel to osoba, która została przyłapana na kontaktach seksualnych z innymi mężczyznami. Funkcjonowanie osadzonych w tej grupie jest niezwykle trudne — muszą być chronieni przed agresją grypsujących, którzy odmawiają im człowieczeństwa, traktując ich w sposób przedmiotowy i często wykorzystując ich seksualnie.

Treści tatuaży więziennych, podobnie jak same tatuaże, są wyjątkowo interesujące i różnorodne, ukazując historię, teraźniejszość oraz aspiracje osadzonego. Aby w pełni zrozumieć znaczenie konkretnego tatuażu, najlepiej byłoby skonsultować się z jego właścicielem, co pozwoliłoby na dokładniejszą interpretację. Niestety, rozmowy z osadzonymi są trudne, a informacje, które udzielają, należy przyjmować z ostrożnością.

Więźniowie często wzbogacają swoje przestępcze biografie o dodatkowe, fikcyjne wątki. Sytuacja jednak zmienia się po opuszczeniu murów więziennych – wtedy osadzeni unikają rozmów o swoim „drugim życiu” i milczą na temat znaczenia swoich tatuaży. Uważają, że niewtajemniczeni ludzie nie są świadomi ich rzeczywistego kontekstu, co sprawia, że nie czują się zagrożeni przy ewentualnym rozpoznaniu jako osoby karane, np. złodzieje. Tatuaże więzienne ulegają ciągłym przemianom, ale mimo ich różnorodności można wyróżnić kilka typowych treści:

Jednym z najbardziej znanych symboli jest „cynkówka” (inaczej „toczka”), czyli kropka przy lewym oku, oznaczająca przynależność do grupy gitów. Aby ją zdobyć, skazany musi ukończyć co najmniej rok szkolenia na grypsującego. Termin ten pochodzi od słowa „cynkwajs”, co oznacza osobę grypsującą, a jego historia sięga lat 80-tych XX wieku. Innym znakiem przynależności do tej grupy są tzw. „mgiełki”.

Tatuaże te odzwierciedlają nieformalną hierarchię władzy w więzieniu oraz czas spędzony za kratkami. Typowe rangi, które mogą być reprezentowane przez tatuaże, to:
– **Major:** gwiazda i dwie belki, co oznacza 5-letnią odsiadkę.
– **Podpułkownik:** dwie gwiazdy i dwie belki, czyli 8 lat.
– **Pułkownik:** trzy gwiazdy i dwie belki, co wskazuje na 11 lat.
– **Generał:** oznaczany przez wężyk generalski.
Jeśli tatuaż jest wypełniony, wskazuje na potwierdzony już czas kary, natomiast kontury sugerują pozostały okres odsiadki. W przypadku awansu na generała, więzień musi usunąć wcześniejszy tatuaż, zanim naniesie nowy.
Inne prestiżowe tatuaże to „przedłużki” (małe kreseczki) lub znak „i” przy kącikach oczu, co oznacza, że osadzony jest gotów przedłużyć swoją karę w każdej chwili.

Tatuaże humorystyczne mają na celu rozbawienie i poprawienie nastroju współwięźniów, a także złagodzenie napiętej atmosfery. Popularne są napisy na różnych częściach ciała, takie jak „nie deptać” lub „nie budzić” na stopach (co może być także informacją o tym, że kołdry w zakładach karnych są za krótkie), czy różnorodne hasła na przegubach rąk.

Tatuaże erotyczne można podzielić na dwa podtypy: humorystyczno-agresywne oraz przedstawiające wizerunki kobiet. Niezaspokojone potrzeby seksualne często znajdują odzwierciedlenie w tatuażach — niektórzy decydują się na tatuaże nagich kobiet w różnych formach, jak anioły czy wojowniczki, inni z kolei na agresywne, seksualnie nacechowane obrazki czy napisy.
Przykłady takich tatuaży to:
– Pięciolinia z nutami na podbrzuszu, co opisuje skomplikowaną grę słów związanych z melodią i pożądaniem.
– Skrót „LPZD” na wewnętrznej stronie dolnej wargi, co jest specyficznym wyznaniem o treści erotycznej.
Tatuaże więzienne są zatem nośnikiem złożonych przekazów, które odzwierciedlają nie tylko przeszłość ich właścicieli, ale również ich obecne odczucia i aspiracje.

Więźniowie często tatuażują herby swoich jednostek penitencjarnych, jak również daty przybycia do danego zakładu oraz opuszczenia go. Przykłady herbów to m.in. Arab w turbanie (ZK w Goleniowie), literka „W” z wężem (ZK we Wronkach), usta lub orzeł w locie, dwie wisienki na gałązce (ZK w Sztumie), róża w podkowie lub gołąb (Warszawa Białołęka), palma (Iława), ryby (Łódź), żółw (Nysa), głowa orła (Szczecin), dwa skrzyżowane miecze (Strzelce Opolskie), orzeł nad górami (Wrocław), motyl (Areszt Śledczy Warszawa Mokotów) oraz Sułtan (ZK w Wołowie).

Tatuaże o treści ideologicznej wyrażają specyficzne przekonania osadzonych, takie jak pochwała faszyzmu czy negatywna ocena systemu komunistycznego. Popularnym przykładem jest liczba „1488”, która cieszy się zainteresowaniem wśród więźniów z rasistowskimi i neonazistowskimi przekonaniami. Liczba „14” odnosi się do mantry Bractwa Aryjskiego, a „88” to skrót od ósmej litery alfabetu (H), zapisanego dwukrotnie, co oznacza „Heil Hitler”.

 Tatuaże religijne

Tatuaże o treści religijnej mogą zawierać wizerunki świętych, relikwie kościelne lub krzyże, które wyrażają miłość do Stwórcy. Krzyże mogą również symbolizować męczeństwo i cierpienie, jakie osadzeni znoszą podczas swojego pobytu w izolacji.

Tatuaże przestępcze służą do informowania innych więźniów o specjalizacji przestępczej ich właściciela. Zwykle umiejscowione są na dłoniach, w okolicy kciuka i palca wskazującego, by ułatwić identyfikację „fachu” posiadacza podczas powitań. Do najpopularniejszych oznaczeń należą:
– **Toczka** – złodziej
– **Dwie toczki** – potwierdzenie statusu złodzieja
– **Kotek** – cichy złodziej
– **Toczka z księżycem lub gwiazda z księżycem** – złodziej nocny
– **Strzałka** – doliniarz
– **Serce przebite strzałą** – złodziej kieszonkowy
– **Klucz przekreślony** – włamywacz
– **Kotwica** – wydra (złodziej, który wyrywa torby i torebki)
– **Znak dolara** – cinkciarz
– **Serce na ustach lub anioł z głową diabła** – oszust
– **Trupia czaszka z piszczelami** – gotowość do wykonywania „mokrej roboty”
– **Twarz przesłonięta chustą i ręka z rewolwerem** (tatuowana na grdyce) – nieuchwytny bandyta
– **Serce z toczką w środku i dwiema strzałkami skierowanymi w dół** – człowiek do wynajęcia.

Tatuaże o treści markowej noszą osoby preferujące sportowy styl. Wskazują na to, że skazany „firmowo się nosi”, a wzory tatuaży przypominają logo znanych marek, takich jak Adidas, Nike czy Puma.

Tatuaże dowartościowujące
Tatuaże dowartościowujące mają na celu odstraszenie potencjalnych wrogów, a także wyrażenie męskości i siły właściciela. Im większy i bardziej przerażający tatuaż, tym większe poczucie wartości i siły. Do często spotykanych wzorów należą pająki, diabły, smoki, czaszki, skorpiony oraz postacie budzące strach.

Tatuaże martyrologiczne

Tatuaże martyrologiczne symbolizują męczeństwo oraz cierpienie osób przebywających w jednostkach penitencjarnych. Poprzez takie tatuaże więźniowie ukazują siebie w roli ofiary.

Tatuaże umieszczone w intymnych miejscach, jak np. „‒ • ‒” (zwane „przerwą w życiorysie” na penisie), mają na celu sezonowanie bólu oraz podnoszą rangę i znaczenie tatuażu.
Krzyże, ciernie oraz kolce również symbolizują cierpienie i męczeństwo. Liczba cierni w tatuażu często oznacza liczbę lat odbywanej kary. Gdy tatuaż jest wypełniony, wskazuje na przebyte już lata odsiadki.
Nagrobki to kolejny przykład treści martyrologicznych. Na przykład tatuaż „ŚP Jan Kowalski/Teraz jestem już wolny” sygnalizuje, że właściciel tatuażu jest już na wolności, co symbolizuje pożegnanie z życiem więziennym. Łezki wytatuowane przy lewym oku mogą wyrażać cierpienie związane z utraconą wolnością, ale mogą też być odczytywane jako sentencja „mężczyzna nigdy nie płacze”. Drut kolczasty wytatuowany na czole wskazuje na dożywocie bez możliwości przedterminowego zwolnienia.

Tatuaże o treści emocjonalnej najczęściej wyrażają negatywne emocje w kierunku stróżów prawa. Manifestują pogardę i dezaprobatę, często przybierając formę wulgarnych napisów, jak „je…ać policję”, „pieprzę milicję” czy „ś.k.i.f.h.l.i.z” (śmierć kur…om i frajerom, chwała ludziom i złodziejom).

Tatuaże sentencjonalne to tak zwane złote myśli, które w głównej mierze są napisami, hasłami lub głębokimi przemyśleniami. Przykłady to „pacta servanda sunt E=mc²” (umów należy dotrzymywać), „vide cul fide” (patrz, komu ufasz), „nigdy więcej więzienia”, „Kocham Ciebie Mamo”, „więzienie to wielka księga…a życie w nim to księgi treść”.

– **Lowelas (przystojniak):** Oznacza atrakcyjność, która niekoniecznie musi odnosić się do wyglądu fizycznego – może także wskazywać na przestępcze umiejętności.
– **Grypsujący:** Osoba wtajemniczona w przestępcze sekrety. Może być przedstawiana jako błyskawica, symbolizująca nagłą zmianę w sposobie myślenia.
– **Gwiazda recydywy:** Wskazuje na identyfikację z grupą recydywistów, sygnalizując powtarzające się przestępcze działania.
– **BKR („Boże Kopsnij Rozumu”):** Czasami tworzy się w parze z odpowiedzią „ZPS – Za Późno Synu”, wskazując na specyfikę interakcji wśród osadzonych.
– **Dwie toczki na górnej części czoła:** Symbolizują mściwą osobowość, co może sugerować chęć odwetu.
– **Tasak lub sztylet:** Ostrzegają, że tatuowany jest gotów się zemścić w przypadku zdrady; może być także interpretowane jako zapowiedź zemsty na kimś.
– **TAXI:** Oznacza osobę dostępną do wynajęcia, często w kontekście działań przestępczych.
– **Pięć toczek:** Wskazuje na przynależność do wspólnoty złodziei. Tatuaż na dłoni, gdzie jedna toczka symbolizuje złodzieja, a cztery wokół to mury więzienia.
– **OUTLAW:** Osoba wyjęta spod prawa, reprezentująca przestępczy styl życia.
– **Vide Cul Fide:** Oznacza „patrz, komu ufasz” i jest przypomnieniem ostrożności w relacjach.
– **Cwel:** Osoba znajdująca się na samym dnie hierarchii więziennej.
– **Toczka na nosie:** Oznacza „cwel konfident”, czyli osobę współpracującą z personelem więziennym.
– **Cwel „strzelający z ucha”:** Donosiciel, który przekazuje informacje pracownikom więzienia.
– **Chujoliz:** Osoba homoseksualna, niezależnie od powodu (z wyboru lub przymusu).
– **Toczka na języku:** Kolejne oznaczenie „cweleta”, podkreślające niską pozycję w hierarchii.
– **Toczka na wardze:** Oznacza „cwel”, sugestia dotycząca seksualności właściciela.
– **Pizdoliz:** Skazany podkreślający swoją heteroseksualność i atrakcyjność seksualną, gotowość do kontaktów z płcią przeciwną.
– **Pijak:** Oznacza osobę nadużywającą alkoholu.